Savcılık silinen fotoğrafları geri getirebilir mi ?

Aylin

New member
Savcılık Silinen Fotoğrafları Geri Getirebilir mi? Telefonlarda “Silindi” Gerçekten Silindiği Anlamına mı Geliyor?

Telefonumuzdaki bir fotoğrafı yanlışlıkla sildiğimizde çoğumuzun aklına aynı soru geliyor: “Artık tamamen gitti mi?” İşin içine bir soruşturma, savcılık veya polis incelemesi girince konu daha da merak uyandırıyor. Özellikle “Ben fotoğrafı sildim, çöp kutusunu da boşalttım; savcılık yine de bulabilir mi?” sorusu forumlarda sıkça tartışılıyor.

Kısa cevap şu: Bazı durumlarda evet, bazı durumlarda hayır. Burada belirleyici olan yalnızca fotoğrafın telefondan silinmiş olması değil; fotoğrafın nerede bulunduğu, ne zaman silindiği, cihazın nasıl kullanıldığı, bulut yedeklerinin mevcut olup olmadığı, depolama teknolojisi, işletim sistemi, şifreleme ve adli bilişim uzmanlarının hangi verilere erişebildiğidir.

Türkiye Adalet Bakanlığı'nın yayımladığı Dijital Delil Kılavuzu, adli bilişim incelemesinde silinmiş dosyaların geri kurtarılmasının mümkün olabileceğini açıkça ele alıyor. Kılavuzda adli bilişim görüntüsünün canlı dosyaların yanında “boş alan”, kullanılmayan alan ve özellikle silinen verileri de içerebildiği belirtiliyor.

Ray P. Adalet

Yani telefonda “Fotoğraf silindi” yazması ile “fotoğrafın ait olduğu bütün dijital izler fiziksel olarak ortadan kalktı” aynı şey değildir.

Silinen Fotoğraf Telefonda Nereye Gidiyor?

Buradaki en önemli ayrım, dosyanın görünür olmaktan çıkması ile verinin fiziksel olarak tamamen yok olması arasındaki farktır.

Bir fotoğraf silindiğinde işletim sistemi her zaman fotoğrafın bulunduğu veri alanını anında sıfırlamak zorunda değildir. Bazı sistemlerde dosyanın dosya sistemi kayıtları kaldırılır ve ilgili alan kullanılabilir olarak işaretlenir. Bu durumda uygun adli bilişim yöntemleriyle dosyanın bazı bölümlerinin veya tamamının yeniden oluşturulması mümkün olabilir.

NIST, yani ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü, “Deleted File Recovery” işlevini; dosya sistemi meta verilerinin incelenerek silinmiş dosyaların tespit edilmesi ve mümkün olduğunda yeniden oluşturulmaya veya kurtarılmaya çalışılması olarak tanımlıyor.

NIST Araç Kataloğu

Türkiye Adalet Bakanlığı'nın dijital delil eğitim materyalinde de fotoğraf, video, iletişim kayıtları ve hatta silinmiş dosya ve klasörlerin dijital delil niteliğinde olabileceği belirtiliyor. Aynı kaynak, dijital delillerin klasik delillerden farklı olarak teknik inceleme ve analiz gerektirdiğini ve hızlı biçimde değişebileceğini vurguluyor.

Ray P. Adalet

Bu nedenle “Galeriden sildim” cümlesi teknik açıdan tek başına yeterli bir bilgi değildir.

Çöp Kutusu Varsa İş Daha da Kolay Olabilir

Telefon ve bulut hizmetlerinin çoğunda silme işlemi doğrudan “sonsuz yok oluş” anlamına gelmez.

Örneğin Google Photos'un resmi açıklamasına göre yedeklenmiş fotoğraf ve videolar çöp kutusunda 60 gün tutuluyor. Yedeklenmemiş içerikler ise belirli Android sürümlerinde 30 gün sonra kalıcı olarak siliniyor. Çöp kutusu boşaltılır veya içerik kalıcı olarak silinirse Google, bu içeriklerin geri yüklenemeyeceğini belirtiyor.

Google Yardım

+1

Buradaki 60 gün ile 30 gün arasındaki fark önemli. Örneğin kişi 1 Eylül'de yedeklenmiş bir fotoğrafı silerse, normal durumda fotoğrafın Google Photos çöp kutusunda 60 günlük bir kurtarma penceresi bulunabilir. Yedeklenmemiş belirli Android içeriklerinde ise bu süre 30 gündür.

Ancak bu süreler “savcılık 60 gün içinde fotoğrafı kesinlikle bulur” anlamına gelmez. Bunlar Google Photos'un kullanıcıya sunduğu saklama ve geri yükleme süreleridir. Adli bilişim incelemesinde ise telefonun kendisi, başka cihazlar, uygulama verileri, yedekler veya farklı dijital kaynaklar ayrıca incelenebilir.

Asıl İlginç Nokta: Fotoğrafın Kendisi Silinse Bile İzleri Kalabilir

Dijital adli incelemenin güçlü taraflarından biri tam olarak burada ortaya çıkıyor.

Savcılık veya kolluk yalnızca “fotoğraf dosyasını” aramak zorunda değildir. Fotoğrafın oluşturulma tarihi, değiştirilme tarihi, dosya adı, küçük önizleme görüntüsü, uygulama veritabanındaki kayıtlar, mesajlaşma uygulamalarındaki gönderim bilgileri veya bulut yedekleri gibi farklı kaynaklar da soruşturmanın parçası olabilir.

NIST'in mobil cihaz adli bilişimi rehberinde de dijital incelemenin yalnızca tek bir dosyayı bulmaktan ibaret olmadığı; cihazın elde edilmesi, incelenmesi, analiz edilmesi ve raporlanması gibi aşamalardan oluştuğu belirtiliyor.

NIST

Türkiye Adalet Bakanlığı'nın kılavuzu ise mümkün olduğunda el konulan dijital depolama içeriğinin tam bir kopyasının oluşturulmasını ve incelemenin orijinal veri üzerinde değil, alınan adli kopya üzerinde yapılmasını öneriyor. Bu yaklaşımın amacı delilin değiştirilmesini önlemek ve inceleme sürecinin doğrulanabilir olmasını sağlamak.

Ray P. Adalet

Bu bana göre konunun en yanlış anlaşılan taraflarından biri. İnsanlar çoğu zaman “Savcılık fotoğrafı geri getirdi” cümlesini, sanki tek tuşla eski fotoğraf albümü yeniden oluşturulmuş gibi düşünüyor. Gerçekte ise adli bilişim uzmanı bazen fotoğrafın kendisini, bazen parçalarını, bazen de fotoğrafın varlığını gösteren dijital izleri ortaya çıkarabilir.

Gerçek Bir ABD Davası: Silinen Fotoğrafın Bulunması

Bu konuda gerçek mahkeme kayıtları oldukça öğretici.

ABD Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan bir davada, sanığın cep telefonundaki bir fotoğrafın silindiği ve normal yöntemlerle kolayca bulunamadığı, ancak adli bilişim araçları kullanılarak erişilebilir hâle getirildiği mahkeme sürecinde ortaya konuldu. Mahkeme kayıtlarında, fotoğrafın silinmiş olmasına rağmen adli araçlar olmadan kolayca bulunamadığı özellikle belirtiliyor.

Adalet Bakanlığı

Daha çarpıcı başka bir örnekte ise Montana'daki bir soruşturmada polis telefonun ilk incelemesinde görüntülerin silindiğini tespit etti. Telefon daha sonra Montana Adalet Bakanlığı'nın adli bilişim laboratuvarındaki uzmanlara gönderildi ve silindiği düşünülen görüntülerden bazıları adli incelemeyle bulundu.

Adalet Bakanlığı

Bu örnekler bize çok önemli bir şey söylüyor:

“Silindi” ile “adli olarak hiçbir şekilde erişilemez” aynı kavramlar değildir.

Fakat bunun tersini de söylemek gerekiyor. “Savcılık her silinen fotoğrafı kesinlikle geri getirir” demek de bilimsel olarak doğru değildir.

Peki Neden Her Silinen Fotoğraf Kurtarılamıyor?

Çünkü modern telefonların depolama yapısı eski bilgisayarlardaki sabit disklerden oldukça farklıdır.

Bir fotoğrafın üzerine yeni veriler yazılmış olabilir. Depolama alanı temizlenmiş olabilir. Şifreleme nedeniyle verilere erişim mümkün olmayabilir. Cihazın işletim sistemi ve donanımı adli bilişim yöntemlerini sınırlayabilir. Ayrıca fotoğraf yalnızca telefonda bulunmuşsa durum başka, Google Photos veya iCloud gibi bir hizmette yedeklenmişse durum başkadır.

Özellikle modern akıllı telefonlarda güçlü şifreleme önemli bir faktördür. NIST'in iOS incelemelerine ilişkin rehberinde, Apple'ın iOS cihazlarında donanımsal hızlandırmalı kriptografi ve Data Protection mekanizmalarını kullandığı anlatılıyor.

NIST Yayınları

Bu nedenle “telefonu aldılar, içindeki her şeyi görürler” şeklindeki yaklaşım da doğru değildir.

Adli bilişim, sihirli bir yöntem değildir.

Bulut Yedekleri Konuyu Tamamen Değiştirebilir

Bir fotoğraf telefondan silindiğinde soruşturma yalnızca telefonun belleğiyle sınırlı kalmayabilir.

Örneğin kişi fotoğrafı daha önce Google Photos'a yedeklemişse, telefon üzerindeki dosyanın durumu ile bulut hesabındaki verinin durumu farklı olabilir. Benzer şekilde Apple'ın iCloud hizmetine ilişkin resmi şartlarında, hukuken gerekli olması veya geçerli yasal süreç bulunması gibi durumlarda Apple'ın hesap bilgilerini veya içerikleri yetkili makamlarla paylaşabileceği belirtiliyor.

Apple

Burada “Apple veya Google savcılığa her silinen fotoğrafı verir” şeklinde bir sonuç çıkarmamak gerekiyor. Hangi verinin mevcut olduğu, ne kadar süre saklandığı, hangi ülkedeki hukuk kurallarının uygulandığı ve geçerli hukuki talebin kapsamı önemlidir.

Yani dijital delilin birden fazla “kopyası” olabilir:

Telefonun dahili depolaması,

hafıza kartı,

bulut yedeği,

başka bir telefondaki kopya,

bilgisayardaki senkronizasyon,

mesajlaşma uygulamasındaki gönderilmiş medya,

sosyal medya hesabındaki içerik,

başka bir kişinin cihazındaki kopya.
 
Üst