Ask
New member
Sakarya Devlet Hastanesi Başhekimi Kimdir? Sağlık Hizmetlerinde Toplumsal Cinsiyet, Irk ve Sınıf Eşitsizliği
Giriş: Hastane Yönetimi Neden Hepimizi İlgilendiriyor?
Bir hastaneye yolumuz düştüğünde çoğumuzun aklında aynı şeyler vardır: Doğru teşhis konulacak mı, tedavimiz zamanında yapılacak mı, doktor bizi gerçekten dinleyecek mi? Sağlık hizmeti almak, yalnızca bir hastalığın tedavi edilmesi değildir. Aynı zamanda insanın kendisini güvende, değerli ve eşit hissetmesiyle ilgilidir. Özellikle ekonomik sıkıntılar yaşayan, dil engeli bulunan, engelli olan veya toplumsal cinsiyet nedeniyle ayrımcılığa uğrayan insanlar için hastanede karşılaştıkları tutum, tedavinin kendisi kadar önemli olabilir.
Bu nedenle Sakarya'daki devlet hastanelerinin yönetimini konuşurken yalnızca başhekimin kim olduğunu değil, sağlık kurumlarının toplumdaki eşitsizlikleri azaltmak için neler yapabileceğini de düşünmek gerekiyor.
Öncelikle isim konusunda bir ayrımı netleştirelim. Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesinin resmî internet sitesinde başhekim olarak Doç. Dr. Fatih Güneysu gösterilmektedir. Resmî özgeçmişinde, 2025 yılında bu göreve atandığı belirtilmektedir. Ancak Sakarya'da farklı kamu hastaneleri de bulunduğundan, yalnızca “Sakarya Devlet Hastanesi” ifadesiyle hangi kurumun kastedildiği her zaman kesin olmayabilir. Bu yazıda, resmî bilgisi doğrulanabilen Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi üzerinden ilerliyoruz.
Kaynak: Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi resmî internet sitesi, “Başhekim” sayfası.
1. Sağlık Hizmeti Herkes İçin Eşit mi?
Kâğıt üzerinde herkesin sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı vardır. Fakat bu hakkın var olması, herkesin aynı koşullarda sağlık hizmeti alabildiği anlamına gelmez. Bir kişinin gelir düzeyi, yaşadığı yer, eğitim seviyesi, cinsiyeti, engellilik durumu ve konuştuğu dil; sağlık kurumuna ulaşmasını ve aldığı hizmetin niteliğini etkileyebilir.
Örneğin, düzenli geliri olan bir kişi muayene için işinden izin alabilir, ulaşım masrafını karşılayabilir ve gerektiğinde başka bir sağlık kuruluşundan görüş alabilir. Asgari ücretle çalışan, günlük kazancıyla geçinen veya güvencesiz işlerde çalışan biri içinse hastanede geçirilen birkaç saat bile gelir kaybı anlamına gelebilir. Bu kişi sağlık sorununu erteleyebilir ya da randevusuna gitmekte zorlanabilir.
Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Sağlık Sistemleri ve Politikaları Gözlemevi tarafından yayımlanan 2022 tarihli Türkiye sağlık sistemi değerlendirmesi, genel sağlık sigortasının kapsamının genişlemesinin özellikle düşük gelirli grupların sağlık hizmetlerine erişimini desteklediğini belirtmektedir. Bununla birlikte sigorta kapsamının geniş olması, ulaşım, zaman, bilgiye erişim ve hizmetlerin bölgesel dağılımından kaynaklanan bütün engellerin ortadan kalktığını göstermez.
2025 yılında yayımlanan Okan ve Karaduman imzalı “Herkes için Sağlık? Türkiye'de Sağlık Hizmetleri Kullanımında Eşitlik Üzerine Bir Araştırma” başlıklı çalışma da sağlık hizmetlerinin kullanımında gelir, bölge ve meslek gruplarıyla ilişkili eşitsizliklere dikkat çekmektedir.
Buradan çıkarılabilecek önemli sonuç şudur: Sağlıkta eşitlik, herkese aynı işlemi uygulamaktan ibaret değildir. İnsanların farklı ihtiyaçlarını dikkate alarak herkesin hizmete gerçekten ulaşabilmesini sağlamaktır.
2. Toplumsal Cinsiyet: Kadınların Sağlık Deneyimleri
Kadınların sağlık hizmetleriyle kurduğu ilişki, yalnızca biyolojik özellikleriyle açıklanamaz. Toplumun kadınlara yüklediği sorumluluklar, bedenlerine yönelik beklentiler ve aile içindeki roller de bu deneyimi şekillendirir.
Birçok ailede çocukların aşı takibini yapan, yaşlı ebeveynlerin ilaçlarını düzenleyen, hastane randevularını alan ve evde hastalanan kişilerin bakımını üstlenen kişi hâlâ kadındır. Bu durum, kadınların kendi sağlıklarını ihmal etmelerine neden olabilir. Başkalarının sağlık ihtiyaçlarını takip eden kadın, kendi muayenesini erteleyebilir.
Örneğin, çocuğunu hastaneye götürmek için işinden izin alan bir annenin kendi şikâyetleri nedeniyle yeniden randevu alması kolay olmayabilir. Ücretsiz bakım emeği, zamanını ve hareket alanını sınırlar. Üstelik bu sorumlulukların çoğu zaman doğal bir kadınlık görevi gibi görülmesi, yaşanan eşitsizliğin fark edilmesini güçleştirir.
Kadınların sağlık hizmetlerinde karşılaştığı bir başka sorun da şikâyetlerinin yeterince ciddiye alınmamasıdır. Ağrı, yorgunluk veya ruhsal sıkıntı yaşayan bazı kadınlar, yaşadıklarının stresle ya da günlük hayatın olağan yükleriyle açıklanarak geçiştirildiğini düşünebilir. Elbette her tıbbi değerlendirme farklıdır ve tek tek vakalar hakkında kanıt olmadan genelleme yapmak doğru değildir. Ancak hastaların anlatımlarının dikkatle dinlenmesi ve karar süreçlerine katılması, kaliteli sağlık hizmetinin temel unsurlarıdır.
Dünya Sağlık Örgütünün 2020 tarihli “Gender and Noncommunicable Diseases in Turkey” raporu, kadınların ve erkeklerin sağlık risklerinin yalnızca biyolojik cinsiyet üzerinden değerlendirilemeyeceğini vurgular. Sosyal koşullar ve toplumsal cinsiyet normları da hastalık risklerini ve sağlık hizmetlerine erişimi etkileyebilir.
Kadınların deneyimlerini anlamak, bütün kadınların aynı sorunları yaşadığını varsaymak değildir. Ekonomik bağımsızlığı olan bir kadınla gelirini eşinin kontrol ettiği bir kadının koşulları aynı olmayabilir. Kırsal bölgede yaşayan bir kadın, kent merkezinde yaşayan bir kadından farklı ulaşım ve bakım sorunlarıyla karşılaşabilir. Engelli kadınlar, yaşlı kadınlar, göçmen kadınlar ve yalnız ebeveynler de kendilerine özgü engeller yaşayabilir.
Bu nedenle hastane yönetimlerinin kadın dostu hizmet anlayışı yalnızca kadın hastalıkları bölümleriyle sınırlı kalmamalıdır. Mahremiyet, bilgilendirilmiş onam, şiddet şüphesi bulunan hastaların güvenliği, emzirme ve bakım ihtiyaçları, erişilebilir başvuru süreçleri ve personelin iletişim becerileri de bu yaklaşımın parçasıdır.
[/WritingBlock>
3. Erkeklik Normları ve Sağlık Hizmetlerine Başvurma Davranışı
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği yalnızca kadınların yaşadığı sorunlardan ibaret değildir. Erkekler de toplumun kendilerinden beklediği davranışlar nedeniyle sağlık konusunda riskli kararlar alabilir. “Erkek adam ağlamaz”, “Acıya dayanmak gerekir” veya “Bir şeyim yok, geçer” gibi ifadeler, erkeklerin duygularını ve fiziksel şikâyetlerini bastırmasına yol açabilir.
Bazı erkekler, sağlık sorunlarını kabul etmeyi güçsüzlük olarak algılayabilir. Özellikle ağır işlerde çalışan, ailesinin geçimini tek başına sağladığını düşünen veya işini kaybetmekten korkan kişiler için doktora gitmek, ekonomik ve sosyal bir risk gibi görülebilir. Böylece basit bir şikâyet zamanla daha ciddi bir sağlık problemine dönüşebilir.
Ancak burada bütün erkeklerin aynı davrandığını söylemek doğru değildir. Sağlık çalışanı olan, düzenli kontrol yaptıran, ruh sağlığı desteği alan ve ailesinin bakım sorumluluğunu paylaşan çok sayıda erkek vardır. Erkeklerin sağlık davranışları yaş, eğitim, gelir, çalışma koşulları ve yetiştikleri sosyal çevreye göre değişebilir.
Kadınların yaşadığı yapısal sorunlara empatiyle yaklaşmak ile erkeklerin çözüm üretme çabasını önemsemek birbirine zıt tutumlar değildir. Önemli olan, çözüm odaklı yaklaşımın sorunu yaşayan kişiyi dinlemeden reçete sunmaya dönüşmemesidir. Bazen çözüm, önce kişinin ne yaşadığını anlamaktan geçer.
Hastaneler açısından bu yaklaşımın karşılığı; koruyucu sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması, erkeklerin sağlık kontrollerine katılımını destekleyen bilgilendirme çalışmaları ve ruh sağlığı hizmetlerine erişimdeki damgalanmanın azaltılmasıdır. Aynı zamanda bakım emeğinin yalnızca kadınların sorumluluğu olarak görülmemesi gerekir. Çocuğunun randevusunu takip eden, yaşlı ebeveyninin bakımını üstlenen veya ev işlerini paylaşan erkekler, hem aile içindeki eşitliğe hem de toplum sağlığına katkı sağlar.
Giriş: Hastane Yönetimi Neden Hepimizi İlgilendiriyor?
Bir hastaneye yolumuz düştüğünde çoğumuzun aklında aynı şeyler vardır: Doğru teşhis konulacak mı, tedavimiz zamanında yapılacak mı, doktor bizi gerçekten dinleyecek mi? Sağlık hizmeti almak, yalnızca bir hastalığın tedavi edilmesi değildir. Aynı zamanda insanın kendisini güvende, değerli ve eşit hissetmesiyle ilgilidir. Özellikle ekonomik sıkıntılar yaşayan, dil engeli bulunan, engelli olan veya toplumsal cinsiyet nedeniyle ayrımcılığa uğrayan insanlar için hastanede karşılaştıkları tutum, tedavinin kendisi kadar önemli olabilir.
Bu nedenle Sakarya'daki devlet hastanelerinin yönetimini konuşurken yalnızca başhekimin kim olduğunu değil, sağlık kurumlarının toplumdaki eşitsizlikleri azaltmak için neler yapabileceğini de düşünmek gerekiyor.
Öncelikle isim konusunda bir ayrımı netleştirelim. Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesinin resmî internet sitesinde başhekim olarak Doç. Dr. Fatih Güneysu gösterilmektedir. Resmî özgeçmişinde, 2025 yılında bu göreve atandığı belirtilmektedir. Ancak Sakarya'da farklı kamu hastaneleri de bulunduğundan, yalnızca “Sakarya Devlet Hastanesi” ifadesiyle hangi kurumun kastedildiği her zaman kesin olmayabilir. Bu yazıda, resmî bilgisi doğrulanabilen Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi üzerinden ilerliyoruz.
Kaynak: Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi resmî internet sitesi, “Başhekim” sayfası.
1. Sağlık Hizmeti Herkes İçin Eşit mi?
Kâğıt üzerinde herkesin sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı vardır. Fakat bu hakkın var olması, herkesin aynı koşullarda sağlık hizmeti alabildiği anlamına gelmez. Bir kişinin gelir düzeyi, yaşadığı yer, eğitim seviyesi, cinsiyeti, engellilik durumu ve konuştuğu dil; sağlık kurumuna ulaşmasını ve aldığı hizmetin niteliğini etkileyebilir.
Örneğin, düzenli geliri olan bir kişi muayene için işinden izin alabilir, ulaşım masrafını karşılayabilir ve gerektiğinde başka bir sağlık kuruluşundan görüş alabilir. Asgari ücretle çalışan, günlük kazancıyla geçinen veya güvencesiz işlerde çalışan biri içinse hastanede geçirilen birkaç saat bile gelir kaybı anlamına gelebilir. Bu kişi sağlık sorununu erteleyebilir ya da randevusuna gitmekte zorlanabilir.
Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Sağlık Sistemleri ve Politikaları Gözlemevi tarafından yayımlanan 2022 tarihli Türkiye sağlık sistemi değerlendirmesi, genel sağlık sigortasının kapsamının genişlemesinin özellikle düşük gelirli grupların sağlık hizmetlerine erişimini desteklediğini belirtmektedir. Bununla birlikte sigorta kapsamının geniş olması, ulaşım, zaman, bilgiye erişim ve hizmetlerin bölgesel dağılımından kaynaklanan bütün engellerin ortadan kalktığını göstermez.
2025 yılında yayımlanan Okan ve Karaduman imzalı “Herkes için Sağlık? Türkiye'de Sağlık Hizmetleri Kullanımında Eşitlik Üzerine Bir Araştırma” başlıklı çalışma da sağlık hizmetlerinin kullanımında gelir, bölge ve meslek gruplarıyla ilişkili eşitsizliklere dikkat çekmektedir.
Buradan çıkarılabilecek önemli sonuç şudur: Sağlıkta eşitlik, herkese aynı işlemi uygulamaktan ibaret değildir. İnsanların farklı ihtiyaçlarını dikkate alarak herkesin hizmete gerçekten ulaşabilmesini sağlamaktır.
2. Toplumsal Cinsiyet: Kadınların Sağlık Deneyimleri
Kadınların sağlık hizmetleriyle kurduğu ilişki, yalnızca biyolojik özellikleriyle açıklanamaz. Toplumun kadınlara yüklediği sorumluluklar, bedenlerine yönelik beklentiler ve aile içindeki roller de bu deneyimi şekillendirir.
Birçok ailede çocukların aşı takibini yapan, yaşlı ebeveynlerin ilaçlarını düzenleyen, hastane randevularını alan ve evde hastalanan kişilerin bakımını üstlenen kişi hâlâ kadındır. Bu durum, kadınların kendi sağlıklarını ihmal etmelerine neden olabilir. Başkalarının sağlık ihtiyaçlarını takip eden kadın, kendi muayenesini erteleyebilir.
Örneğin, çocuğunu hastaneye götürmek için işinden izin alan bir annenin kendi şikâyetleri nedeniyle yeniden randevu alması kolay olmayabilir. Ücretsiz bakım emeği, zamanını ve hareket alanını sınırlar. Üstelik bu sorumlulukların çoğu zaman doğal bir kadınlık görevi gibi görülmesi, yaşanan eşitsizliğin fark edilmesini güçleştirir.
Kadınların sağlık hizmetlerinde karşılaştığı bir başka sorun da şikâyetlerinin yeterince ciddiye alınmamasıdır. Ağrı, yorgunluk veya ruhsal sıkıntı yaşayan bazı kadınlar, yaşadıklarının stresle ya da günlük hayatın olağan yükleriyle açıklanarak geçiştirildiğini düşünebilir. Elbette her tıbbi değerlendirme farklıdır ve tek tek vakalar hakkında kanıt olmadan genelleme yapmak doğru değildir. Ancak hastaların anlatımlarının dikkatle dinlenmesi ve karar süreçlerine katılması, kaliteli sağlık hizmetinin temel unsurlarıdır.
Dünya Sağlık Örgütünün 2020 tarihli “Gender and Noncommunicable Diseases in Turkey” raporu, kadınların ve erkeklerin sağlık risklerinin yalnızca biyolojik cinsiyet üzerinden değerlendirilemeyeceğini vurgular. Sosyal koşullar ve toplumsal cinsiyet normları da hastalık risklerini ve sağlık hizmetlerine erişimi etkileyebilir.
Kadınların deneyimlerini anlamak, bütün kadınların aynı sorunları yaşadığını varsaymak değildir. Ekonomik bağımsızlığı olan bir kadınla gelirini eşinin kontrol ettiği bir kadının koşulları aynı olmayabilir. Kırsal bölgede yaşayan bir kadın, kent merkezinde yaşayan bir kadından farklı ulaşım ve bakım sorunlarıyla karşılaşabilir. Engelli kadınlar, yaşlı kadınlar, göçmen kadınlar ve yalnız ebeveynler de kendilerine özgü engeller yaşayabilir.
Bu nedenle hastane yönetimlerinin kadın dostu hizmet anlayışı yalnızca kadın hastalıkları bölümleriyle sınırlı kalmamalıdır. Mahremiyet, bilgilendirilmiş onam, şiddet şüphesi bulunan hastaların güvenliği, emzirme ve bakım ihtiyaçları, erişilebilir başvuru süreçleri ve personelin iletişim becerileri de bu yaklaşımın parçasıdır.
[/WritingBlock>
3. Erkeklik Normları ve Sağlık Hizmetlerine Başvurma Davranışı
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği yalnızca kadınların yaşadığı sorunlardan ibaret değildir. Erkekler de toplumun kendilerinden beklediği davranışlar nedeniyle sağlık konusunda riskli kararlar alabilir. “Erkek adam ağlamaz”, “Acıya dayanmak gerekir” veya “Bir şeyim yok, geçer” gibi ifadeler, erkeklerin duygularını ve fiziksel şikâyetlerini bastırmasına yol açabilir.
Bazı erkekler, sağlık sorunlarını kabul etmeyi güçsüzlük olarak algılayabilir. Özellikle ağır işlerde çalışan, ailesinin geçimini tek başına sağladığını düşünen veya işini kaybetmekten korkan kişiler için doktora gitmek, ekonomik ve sosyal bir risk gibi görülebilir. Böylece basit bir şikâyet zamanla daha ciddi bir sağlık problemine dönüşebilir.
Ancak burada bütün erkeklerin aynı davrandığını söylemek doğru değildir. Sağlık çalışanı olan, düzenli kontrol yaptıran, ruh sağlığı desteği alan ve ailesinin bakım sorumluluğunu paylaşan çok sayıda erkek vardır. Erkeklerin sağlık davranışları yaş, eğitim, gelir, çalışma koşulları ve yetiştikleri sosyal çevreye göre değişebilir.
Kadınların yaşadığı yapısal sorunlara empatiyle yaklaşmak ile erkeklerin çözüm üretme çabasını önemsemek birbirine zıt tutumlar değildir. Önemli olan, çözüm odaklı yaklaşımın sorunu yaşayan kişiyi dinlemeden reçete sunmaya dönüşmemesidir. Bazen çözüm, önce kişinin ne yaşadığını anlamaktan geçer.
Hastaneler açısından bu yaklaşımın karşılığı; koruyucu sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması, erkeklerin sağlık kontrollerine katılımını destekleyen bilgilendirme çalışmaları ve ruh sağlığı hizmetlerine erişimdeki damgalanmanın azaltılmasıdır. Aynı zamanda bakım emeğinin yalnızca kadınların sorumluluğu olarak görülmemesi gerekir. Çocuğunun randevusunu takip eden, yaşlı ebeveyninin bakımını üstlenen veya ev işlerini paylaşan erkekler, hem aile içindeki eşitliğe hem de toplum sağlığına katkı sağlar.