Ela
New member
Özellikle çocuk ürünlerinde bunun etkisini görmek kolay. Smithsonian'ın tarihsel incelemesinde de 1980'lerden itibaren cinsiyete göre ayrıştırılmış bebek ürünlerinin yaygınlaşmasında pazarlama ve prenatal testlerin etkisine dikkat çekiliyor. Ebeveynler bebeğin cinsiyetini doğumdan önce öğrendikçe “kız ürünü” ve “erkek ürünü” şeklindeki tüketim kategorileri daha da belirginleşti.
Bu açıdan bakınca pembe yalnızca bir renk değil, bir pazarlama sinyali haline geliyor.
Bir ürün pembe olduğunda bazı tüketiciler onu otomatik olarak kadınlara yönelik kabul edebiliyor. Bu da renk tercihini bireysel zevk olmaktan çıkarıp tüketici davranışının bir parçası haline getiriyor.
“Pembe erkeklere yakışmaz” düşüncesi nereden geliyor?
Bence tartışmanın en ilginç noktalarından biri burası.
Pembe bir erkeğe “yakışmayabilir” denildiğinde aslında iki farklı şey birbirine karıştırılıyor: estetik değerlendirme ve toplumsal norm.
Bir erkeğin belirli bir pembe tonunu ten rengine, saç rengine veya kıyafet kombinine uygun bulmaması tamamen estetik bir tercih olabilir. Ancak “erkek pembe giymez” ifadesi estetik olmaktan çıkıp toplumsal kurala dönüşür.
Üstelik tarihte erkeklerin pembe giymediği iddiası da oldukça sorunlu. Smithsonian'ın aktardığı örnekler, 19. ve 20. yüzyılın başlarında pembe kullanımının bugünkü kadar katı biçimde kadınlıkla özdeşleşmediğini gösteriyor. Hatta dönemin bazı kaynakları pembeyi erkek çocukları için daha uygun kabul ediyordu.
Dolayısıyla bugün “erkek pembe giymez” diye düşündüğümüzde aslında tarih boyunca var olmuş evrensel bir erkeklik kuralından değil, belirli dönemlerde güçlenmiş bir kültürel normdan söz ediyoruz.
Peki araştırmalar kadınların pembeyi daha fazla kullandığını gerçekten gösteriyor mu?
Bazı araştırmalar evet, fakat bunun nasıl yorumlandığı çok önemli.
Örneğin renk kullanımı üzerine yapılan bir araştırmada kadınların pembe kullanma oranı erkeklerden belirgin biçimde yüksekti: araştırmada pembe kullananların oranı erkeklerde %32,9, kadınlarda %75,6 olarak raporlandı. Aynı çalışmada mor, sarı, yeşil ve kırmızı gibi başka renklerde de kadınların daha yüksek kullanım oranları görüldü.
Bu sonuç “kadın beyni pembeyi sever” şeklinde yorumlanırsa araştırmanın anlattığından çok daha büyük bir iddia ortaya atılmış olur.
Çünkü renk kullanımı; kıyafet seçimi, moda, iş ortamı, kültür, yaş, sosyal çevre ve kişinin kendisini nasıl ifade etmek istediği gibi birçok değişkenden etkilenebilir.
Dolayısıyla biyolojik farklılık ihtimalini tamamen reddetmek de, bütün farkları biyolojiyle açıklamak da fazla kolaycı olur.
2007 tarihli çalışma biyolojik bileşenlerin olabileceğini tartışıyor; kültürel araştırmalar ise pembenin toplumsal anlamlarının son derece güçlü olduğunu gösteriyor. Bana göre en makul yorum, biyoloji ve kültürün birbirini dışlayan iki açıklama değil, birlikte değerlendirilmesi gereken faktörler olduğudur.
“Pembe kadınsıysa bunu kötü bir şey olarak mı görüyoruz?”
Burada farkında olmadan başka bir probleme de düşebiliriz.
Pembenin kadınlarla ilişkilendirilmesini eleştirirken kadınsı olan her şeyi değersiz kabul etmek de yanlış olur.
Bir kadın pembeyi seviyorsa bunun “toplumsal baskının sonucu” olduğunu söylemek, onun kişisel zevkini küçümsemek olabilir. Aynı şekilde bir erkek pembe giyiyorsa bunu “toplumsal normlara başkaldırı” olarak yorumlamak da gereksizdir. Belki adam gerçekten pembeyi seviyordur.
Kadınlıkla ilişkilendirilen bir rengin değersiz görülmesi ile bir kişinin o rengi özgürce seçmesi arasında büyük fark var.
Bence sağlıklı yaklaşım, pembeyi ne kutsallaştırmak ne de küçümsemek. Bir insanın pembe giymesini, giymemesini veya pembeyi sevmesini kendi kişisel tercihi olarak kabul etmek.
Asıl objektif sonuç ne?
Verilere baktığımda benim çıkardığım sonuç şu:
Pembe doğuştan kadın rengi değildir.
Bazı araştırmalarda kadınlar ve erkekler arasında renk tercihleri bakımından ortalama farklılıklar bulunmuştur.
Bu farklılıklar bütün bireyleri açıklamaz.
Pembe-kadınlık bağlantısının bugünkü biçimi tarihsel ve kültürel süreçlerden ciddi ölçüde etkilenmiştir.
Pazarlama ve toplumsal öğrenme, rengin anlamını güçlendirebilir.
Bireysel deneyim, aynı rengin farklı insanlar için tamamen farklı anlamlar taşımasına neden olabilir.
Bu nedenle “erkekler objektif, kadınlar duygusal” veya “kadınlar pembeyi sever, erkekler sevmez” gibi iki cümlelik açıklamalar bana göre konuyu gereğinden fazla basitleştiriyor.
Daha doğru bir yaklaşım, ortalama grup farklılıklarını kabul ederken bireysel çeşitliliği de korumak.
Bir erkeğin pembe sevmemesi onun daha objektif olduğunu kanıtlamaz. Bir kadının pembeyi sevmesi de onun toplumsal kalıpların etkisinde olduğunu kanıtlamaz. Aynı şekilde pembeden nefret eden bir kadının feminist, pembe giyen bir erkeğin de toplumsal normlara meydan okuyan biri olduğunu varsayamayız.
Sonuç: Pembenin “doğrusu” belki de tek bir doğru olmaması
Bence pembenin doğrusu, onu kimin giydiğiyle değil, neden seçildiğiyle ilgilendiğimizde ortaya çıkıyor.
Bir kişi pembeyi seviyor olabilir çünkü güzel buluyordur. Bir başkası çocukluk anıları nedeniyle seviyor olabilir. Bir başkası pembeyi toplumsal bir sembol olarak görüyor olabilir. Bir başkası da sırf kendisine “sen pembe giyemezsin” denildiği için özellikle pembe giyiyor olabilir.
Bütün bu gerekçeler aynı anda gerçek olabilir.
Bilimsel veriler bize bazı ortalama farklılıklar olduğunu söyleyebilir; tarih bize renklerin anlamlarının değişebildiğini gösterir; sosyoloji bize renklerin toplumsal kimlikleri nasıl kodlayabildiğini anlatır. Fakat nihai tercih hâlâ bireye aittir.
Belki de en doğru soru “Pembe kadınların mı, erkeklerin mi?” değil.
“Bir rengi sevdiğimizde gerçekten kendi seçimimizi mi yapıyoruz, yoksa o renge yüklenen anlamların ne kadarını farkında olmadan taşıyoruz?”
Benim forumdaki asıl merak ettiğim nokta da bu.
Sizce pembe bugün hâlâ güçlü biçimde kadınsı bir renk olarak mı algılanıyor? Erkeklerin pembe giymesi konusunda toplumun verdiği tepkinin estetikten çok sosyal normlarla ilgisi olduğunu düşünüyor musunuz? Kadınların pembeye yönelik tercihlerinde moda ve pazarlamanın payı sizce ne kadar büyük?
Ve daha kişisel bir soru: Çocukken size “bu kız rengi” veya “bu erkek rengi” diye öğretilen bir renk, yetişkin olduğunuzda tercihlerinizi gerçekten değiştirdi mi?
Kaynaklar
1. Del Giudice, M. ve renk-cinsiyet kodlamasının tarihsel gelişimine ilişkin araştırmalar; Smithsonian Magazine tarafından aktarılan değerlendirmeler.
2. Hurlbert, A. C. & Ling, Y. - Biological components of sex differences in color preference, Current Biology, 2007.
3. Koller, V. - Not just a colour: pink as a gender and sexuality marker in visual communication, Visual Communication, 2008.
4. Silver, N. C. & Ferrante, R. A. - Sex Differences in Color Preferences among An Elderly Sample, Perceptual and Motor Skills, 1995.
5. Wang ve He ve arkadaşları - Çinli üniversite öğrencilerinde renk tercihleri üzerine araştırma, Personality and Individual Differences.
6. Wright, L. & Black, F. - Monochrome Males and Colorful Females, SAGE Open, 2013.
Cinsiyet genellemelerini daha tutarlı yumuşatVeri sınırlılıklarını daha açık anlat
Cinsiyet genellemelerini daha tutarlı yumuşat
Veri sınırlılıklarını daha açık anlat
Forum çağrısını daha canlı ve odaklı yap
Bu açıdan bakınca pembe yalnızca bir renk değil, bir pazarlama sinyali haline geliyor.
Bir ürün pembe olduğunda bazı tüketiciler onu otomatik olarak kadınlara yönelik kabul edebiliyor. Bu da renk tercihini bireysel zevk olmaktan çıkarıp tüketici davranışının bir parçası haline getiriyor.
“Pembe erkeklere yakışmaz” düşüncesi nereden geliyor?
Bence tartışmanın en ilginç noktalarından biri burası.
Pembe bir erkeğe “yakışmayabilir” denildiğinde aslında iki farklı şey birbirine karıştırılıyor: estetik değerlendirme ve toplumsal norm.
Bir erkeğin belirli bir pembe tonunu ten rengine, saç rengine veya kıyafet kombinine uygun bulmaması tamamen estetik bir tercih olabilir. Ancak “erkek pembe giymez” ifadesi estetik olmaktan çıkıp toplumsal kurala dönüşür.
Üstelik tarihte erkeklerin pembe giymediği iddiası da oldukça sorunlu. Smithsonian'ın aktardığı örnekler, 19. ve 20. yüzyılın başlarında pembe kullanımının bugünkü kadar katı biçimde kadınlıkla özdeşleşmediğini gösteriyor. Hatta dönemin bazı kaynakları pembeyi erkek çocukları için daha uygun kabul ediyordu.
Dolayısıyla bugün “erkek pembe giymez” diye düşündüğümüzde aslında tarih boyunca var olmuş evrensel bir erkeklik kuralından değil, belirli dönemlerde güçlenmiş bir kültürel normdan söz ediyoruz.
Peki araştırmalar kadınların pembeyi daha fazla kullandığını gerçekten gösteriyor mu?
Bazı araştırmalar evet, fakat bunun nasıl yorumlandığı çok önemli.
Örneğin renk kullanımı üzerine yapılan bir araştırmada kadınların pembe kullanma oranı erkeklerden belirgin biçimde yüksekti: araştırmada pembe kullananların oranı erkeklerde %32,9, kadınlarda %75,6 olarak raporlandı. Aynı çalışmada mor, sarı, yeşil ve kırmızı gibi başka renklerde de kadınların daha yüksek kullanım oranları görüldü.
Bu sonuç “kadın beyni pembeyi sever” şeklinde yorumlanırsa araştırmanın anlattığından çok daha büyük bir iddia ortaya atılmış olur.
Çünkü renk kullanımı; kıyafet seçimi, moda, iş ortamı, kültür, yaş, sosyal çevre ve kişinin kendisini nasıl ifade etmek istediği gibi birçok değişkenden etkilenebilir.
Dolayısıyla biyolojik farklılık ihtimalini tamamen reddetmek de, bütün farkları biyolojiyle açıklamak da fazla kolaycı olur.
2007 tarihli çalışma biyolojik bileşenlerin olabileceğini tartışıyor; kültürel araştırmalar ise pembenin toplumsal anlamlarının son derece güçlü olduğunu gösteriyor. Bana göre en makul yorum, biyoloji ve kültürün birbirini dışlayan iki açıklama değil, birlikte değerlendirilmesi gereken faktörler olduğudur.
“Pembe kadınsıysa bunu kötü bir şey olarak mı görüyoruz?”
Burada farkında olmadan başka bir probleme de düşebiliriz.
Pembenin kadınlarla ilişkilendirilmesini eleştirirken kadınsı olan her şeyi değersiz kabul etmek de yanlış olur.
Bir kadın pembeyi seviyorsa bunun “toplumsal baskının sonucu” olduğunu söylemek, onun kişisel zevkini küçümsemek olabilir. Aynı şekilde bir erkek pembe giyiyorsa bunu “toplumsal normlara başkaldırı” olarak yorumlamak da gereksizdir. Belki adam gerçekten pembeyi seviyordur.
Kadınlıkla ilişkilendirilen bir rengin değersiz görülmesi ile bir kişinin o rengi özgürce seçmesi arasında büyük fark var.
Bence sağlıklı yaklaşım, pembeyi ne kutsallaştırmak ne de küçümsemek. Bir insanın pembe giymesini, giymemesini veya pembeyi sevmesini kendi kişisel tercihi olarak kabul etmek.
Asıl objektif sonuç ne?
Verilere baktığımda benim çıkardığım sonuç şu:
Pembe doğuştan kadın rengi değildir.
Bazı araştırmalarda kadınlar ve erkekler arasında renk tercihleri bakımından ortalama farklılıklar bulunmuştur.
Bu farklılıklar bütün bireyleri açıklamaz.
Pembe-kadınlık bağlantısının bugünkü biçimi tarihsel ve kültürel süreçlerden ciddi ölçüde etkilenmiştir.
Pazarlama ve toplumsal öğrenme, rengin anlamını güçlendirebilir.
Bireysel deneyim, aynı rengin farklı insanlar için tamamen farklı anlamlar taşımasına neden olabilir.
Bu nedenle “erkekler objektif, kadınlar duygusal” veya “kadınlar pembeyi sever, erkekler sevmez” gibi iki cümlelik açıklamalar bana göre konuyu gereğinden fazla basitleştiriyor.
Daha doğru bir yaklaşım, ortalama grup farklılıklarını kabul ederken bireysel çeşitliliği de korumak.
Bir erkeğin pembe sevmemesi onun daha objektif olduğunu kanıtlamaz. Bir kadının pembeyi sevmesi de onun toplumsal kalıpların etkisinde olduğunu kanıtlamaz. Aynı şekilde pembeden nefret eden bir kadının feminist, pembe giyen bir erkeğin de toplumsal normlara meydan okuyan biri olduğunu varsayamayız.
Sonuç: Pembenin “doğrusu” belki de tek bir doğru olmaması
Bence pembenin doğrusu, onu kimin giydiğiyle değil, neden seçildiğiyle ilgilendiğimizde ortaya çıkıyor.
Bir kişi pembeyi seviyor olabilir çünkü güzel buluyordur. Bir başkası çocukluk anıları nedeniyle seviyor olabilir. Bir başkası pembeyi toplumsal bir sembol olarak görüyor olabilir. Bir başkası da sırf kendisine “sen pembe giyemezsin” denildiği için özellikle pembe giyiyor olabilir.
Bütün bu gerekçeler aynı anda gerçek olabilir.
Bilimsel veriler bize bazı ortalama farklılıklar olduğunu söyleyebilir; tarih bize renklerin anlamlarının değişebildiğini gösterir; sosyoloji bize renklerin toplumsal kimlikleri nasıl kodlayabildiğini anlatır. Fakat nihai tercih hâlâ bireye aittir.
Belki de en doğru soru “Pembe kadınların mı, erkeklerin mi?” değil.
“Bir rengi sevdiğimizde gerçekten kendi seçimimizi mi yapıyoruz, yoksa o renge yüklenen anlamların ne kadarını farkında olmadan taşıyoruz?”
Benim forumdaki asıl merak ettiğim nokta da bu.
Sizce pembe bugün hâlâ güçlü biçimde kadınsı bir renk olarak mı algılanıyor? Erkeklerin pembe giymesi konusunda toplumun verdiği tepkinin estetikten çok sosyal normlarla ilgisi olduğunu düşünüyor musunuz? Kadınların pembeye yönelik tercihlerinde moda ve pazarlamanın payı sizce ne kadar büyük?
Ve daha kişisel bir soru: Çocukken size “bu kız rengi” veya “bu erkek rengi” diye öğretilen bir renk, yetişkin olduğunuzda tercihlerinizi gerçekten değiştirdi mi?
Kaynaklar
1. Del Giudice, M. ve renk-cinsiyet kodlamasının tarihsel gelişimine ilişkin araştırmalar; Smithsonian Magazine tarafından aktarılan değerlendirmeler.
2. Hurlbert, A. C. & Ling, Y. - Biological components of sex differences in color preference, Current Biology, 2007.
3. Koller, V. - Not just a colour: pink as a gender and sexuality marker in visual communication, Visual Communication, 2008.
4. Silver, N. C. & Ferrante, R. A. - Sex Differences in Color Preferences among An Elderly Sample, Perceptual and Motor Skills, 1995.
5. Wang ve He ve arkadaşları - Çinli üniversite öğrencilerinde renk tercihleri üzerine araştırma, Personality and Individual Differences.
6. Wright, L. & Black, F. - Monochrome Males and Colorful Females, SAGE Open, 2013.
Cinsiyet genellemelerini daha tutarlı yumuşatVeri sınırlılıklarını daha açık anlat
Cinsiyet genellemelerini daha tutarlı yumuşat
Veri sınırlılıklarını daha açık anlat
Forum çağrısını daha canlı ve odaklı yap