Dünyanın En İyi Peyniri Hangi Ülkededir?
Dünyanın En İyi Peyniri Hangi Ülkede? Cevap Sandığımız Kadar Basit Değil
Peynir sevenler arasında yıllardır bitmeyen bir tartışma var: Dünyanın en iyi peyniri hangi ülkede? Fransa mı, İtalya mı, İsviçre mi, İspanya mı, yoksa son yıllarda ödülleri toplamaya başlayan Norveç mi? Türkiye'nin de bu tartışmaya girmesi gerektiğini düşünenlerin sayısı ise hiç az değil.
Bence bu soruya sadece "şu ülke" diye cevap vermek yerine, hangi ölçüte göre dünyanın en iyisi? diye sormak daha doğru. Çünkü sert ve uzun süre olgunlaştırılmış peynir seven birinin tercihiyle küflü, kremamsı bir peynir arayan kişinin tercihi aynı olmayabilir.
Üstelik elimizde tamamen subjektif olmayan önemli bir veri de var. Dünyanın en büyük uluslararası peynir yarışmalarından biri olan World Cheese Awards, 2025 yılında 45 ülkeden 5.244 peyniri değerlendirdi. Yarışmanın dünya şampiyonu ise İsviçre'den çıktı: 18 aydan fazla olgunlaştırılmış Gruyère AOP Vorderfultigen Spezial. Peynir 85 puanla birinci oldu.
Dolayısıyla 2025 verisini temel alırsak, bugün için "dünyanın en iyi peyniri hangi ülkede?" sorusunun en güçlü cevaplarından biri İsviçre.
Ama hikâye burada bitmiyor.
2025 Dünya Şampiyonu: İsviçre'nin Gruyère AOP'si
2025 World Cheese Awards sonuçları oldukça dikkat çekici. 5.244 peynirin değerlendirildiği yarışmada jüri; görünüş, doku, aroma ve tat gibi özellikleri dikkate aldı. Önce peynirler madalyalar için değerlendirildi, ardından Super Gold seviyesine ulaşanlar tekrar incelendi ve son aşamada 14 finalist arasından dünya şampiyonu seçildi.
Birinci olan peynir, Bern yakınlarındaki Bergkäserei Vorderfultigen tarafından üretilen Gruyère AOP Vorderfultigen Spezial 18 Months oldu. 85 puan alan peynirin hemen arkasında 84 puanla Fransa'dan Crémeux des Aldudes aux Fleurs yer aldı. Üçüncü sırada ise yine İsviçre'den 9 aylık Appenzeller Edel-Würzig, 83 puanla bulundu.
Burada önemli bir ayrıntı var: Aradaki fark sadece 1 puan.
Bu nedenle "İsviçre peyniri Fransız peynirinden açık ara daha iyi" gibi bir sonuç çıkarmak doğru olmaz. Yarışmanın ölçüm sisteminde birinci ile ikinci arasında yalnızca bir puan bulunması, üst düzey peynirlerde kalitenin ne kadar birbirine yaklaşabildiğini gösteriyor.
Daha da ilginci, 2025'te ilk beşte üç İsviçre peyniri bulunması. Bu, İsviçre'nin sadece tek bir başarılı üreticiye sahip olmadığını, güçlü bir peynir üretim ekosistemine sahip olduğunu düşündüren önemli bir veri.
Gruyère'yi Farklı Yapan Sadece Lezzeti Değil
Gruyère AOP'nin arkasında yüzlerce yıllık bir üretim geleneği bulunuyor. Gruyère bölgesinde peynir üretiminin geçmişi 1115 yılına kadar götürülüyor. Günümüzde üretim Fribourg, Vaud, Neuchâtel ve Jura kantonlarının yanı sıra Bern kantonundaki bazı bölgelerde gerçekleştiriliyor.
Burada "AOP" yani Appellation d'Origine Protégée, ürünün belirlenmiş bir coğrafyada, belirlenmiş üretim kurallarına uygun şekilde yapılmasını güvence altına alan korumalı menşe sistemini ifade ediyor.
Gruyère üretiminde kullanılan sütün kaynağı da sıkı biçimde düzenlenmiş. Üreticinin verdiği bilgilere göre ineklerin yeminin en az yüzde 70'i çiftliğin kendisinden geliyor; silaj kullanımına izin verilmiyor. Süt, peynirhaneye günde iki kez ulaştırılıyor ve süt sağımdan sonra en fazla 18 saat içerisinde işleniyor.
Üstelik üretim sürecinde her şeyin bir standardı var. Süt bakır kazanlarda işleniyor, teleme belirli bir sıcaklığa kadar ısıtılıyor ve peynir yaklaşık 20 saat presleniyor. Daha sonra tuzlu su banyosundan geçiyor ve olgunlaştırma süreci başlıyor. Gruyère AOP'nin tüketilebilmesi için en az 5 ay olgunlaştırılması gerekiyor; bazı peynirler 18 hatta 24 aya kadar bekletilebiliyor.
İşte burada benim dikkatimi çeken nokta şu: "En iyi peynir" tartışması aslında gastronomiden biraz daha fazlası. İçinde tarım, coğrafya, mikrobiyoloji, gıda teknolojisi, ekonomi ve kültürel miras birlikte bulunuyor.
İsviçre Her Yıl Birinci mi? Hayır
Bu noktada tek bir yarışma sonucuna bakıp "İsviçre dünyanın tartışmasız peynir ülkesidir" demek yanıltıcı olur.
World Cheese Awards'ın geçmiş şampiyonlarına bakıldığında tablo oldukça renkli. 2024-25 döneminin şampiyonu Portekiz'den Queijo de Ovelha Amanteigado oldu. 2023-24'te Norveç'ten Nidelven Blå, 2021-22'de İspanya'dan Olavidia, 2019-20'de ABD'den Rogue River Blue, 2018-19'da yine Norveç'ten Fanaost dünya şampiyonu seçildi. İsviçre ise 2022-23'te Gruyère AOP surchoix ile de şampiyonluk kazanmıştı.
Bu liste bence tartışmanın en önemli bölümünü oluşturuyor.
Çünkü dünya çapında başarılı peynir üretimi yalnızca Fransa, İtalya ve İsviçre üçgeninden ibaret değil. Portekiz, Norveç, İspanya, İngiltere, ABD, Japonya ve Slovakya gibi ülkeler de aynı uluslararası platformda üst sıralara çıkabiliyor.
Örneğin 2023 yılında Norveç'in Nidelven Blå peyniri 4.502 peynir arasından dünya şampiyonu oldu. Peynir, Trondheim yakınlarında Gangstad ailesinin çiftliğinde üretiliyor ve 6-9 ay arasında olgunlaştırılıyor.
Bu, "peynir konusunda kuzey ülkelerinden bir şey çıkmaz" şeklindeki eski varsayımların artık gerçek dünyadaki sonuçlarla uyuşmadığını gösteren güzel bir örnek.
Fransa mı, İsviçre mi, İtalya mı?
Fransa söz konusu olduğunda Camembert, Comté, Roquefort, Brie ve Ossau-Iraty gibi çok farklı karakterlere sahip peynirlerden bahsediyoruz. İtalya'da Parmigiano Reggiano, Gorgonzola, Pecorino Romano ve Taleggio gibi peynirler var. İspanya'da Manchego gibi dünyaca bilinen örnekler bulunuyor.
Dünyanın En İyi Peyniri Hangi Ülkede? Cevap Sandığımız Kadar Basit Değil
Peynir sevenler arasında yıllardır bitmeyen bir tartışma var: Dünyanın en iyi peyniri hangi ülkede? Fransa mı, İtalya mı, İsviçre mi, İspanya mı, yoksa son yıllarda ödülleri toplamaya başlayan Norveç mi? Türkiye'nin de bu tartışmaya girmesi gerektiğini düşünenlerin sayısı ise hiç az değil.
Bence bu soruya sadece "şu ülke" diye cevap vermek yerine, hangi ölçüte göre dünyanın en iyisi? diye sormak daha doğru. Çünkü sert ve uzun süre olgunlaştırılmış peynir seven birinin tercihiyle küflü, kremamsı bir peynir arayan kişinin tercihi aynı olmayabilir.
Üstelik elimizde tamamen subjektif olmayan önemli bir veri de var. Dünyanın en büyük uluslararası peynir yarışmalarından biri olan World Cheese Awards, 2025 yılında 45 ülkeden 5.244 peyniri değerlendirdi. Yarışmanın dünya şampiyonu ise İsviçre'den çıktı: 18 aydan fazla olgunlaştırılmış Gruyère AOP Vorderfultigen Spezial. Peynir 85 puanla birinci oldu.
Dolayısıyla 2025 verisini temel alırsak, bugün için "dünyanın en iyi peyniri hangi ülkede?" sorusunun en güçlü cevaplarından biri İsviçre.
Ama hikâye burada bitmiyor.
2025 Dünya Şampiyonu: İsviçre'nin Gruyère AOP'si
2025 World Cheese Awards sonuçları oldukça dikkat çekici. 5.244 peynirin değerlendirildiği yarışmada jüri; görünüş, doku, aroma ve tat gibi özellikleri dikkate aldı. Önce peynirler madalyalar için değerlendirildi, ardından Super Gold seviyesine ulaşanlar tekrar incelendi ve son aşamada 14 finalist arasından dünya şampiyonu seçildi.
Birinci olan peynir, Bern yakınlarındaki Bergkäserei Vorderfultigen tarafından üretilen Gruyère AOP Vorderfultigen Spezial 18 Months oldu. 85 puan alan peynirin hemen arkasında 84 puanla Fransa'dan Crémeux des Aldudes aux Fleurs yer aldı. Üçüncü sırada ise yine İsviçre'den 9 aylık Appenzeller Edel-Würzig, 83 puanla bulundu.
Burada önemli bir ayrıntı var: Aradaki fark sadece 1 puan.
Bu nedenle "İsviçre peyniri Fransız peynirinden açık ara daha iyi" gibi bir sonuç çıkarmak doğru olmaz. Yarışmanın ölçüm sisteminde birinci ile ikinci arasında yalnızca bir puan bulunması, üst düzey peynirlerde kalitenin ne kadar birbirine yaklaşabildiğini gösteriyor.
Daha da ilginci, 2025'te ilk beşte üç İsviçre peyniri bulunması. Bu, İsviçre'nin sadece tek bir başarılı üreticiye sahip olmadığını, güçlü bir peynir üretim ekosistemine sahip olduğunu düşündüren önemli bir veri.
Gruyère'yi Farklı Yapan Sadece Lezzeti Değil
Gruyère AOP'nin arkasında yüzlerce yıllık bir üretim geleneği bulunuyor. Gruyère bölgesinde peynir üretiminin geçmişi 1115 yılına kadar götürülüyor. Günümüzde üretim Fribourg, Vaud, Neuchâtel ve Jura kantonlarının yanı sıra Bern kantonundaki bazı bölgelerde gerçekleştiriliyor.
Burada "AOP" yani Appellation d'Origine Protégée, ürünün belirlenmiş bir coğrafyada, belirlenmiş üretim kurallarına uygun şekilde yapılmasını güvence altına alan korumalı menşe sistemini ifade ediyor.
Gruyère üretiminde kullanılan sütün kaynağı da sıkı biçimde düzenlenmiş. Üreticinin verdiği bilgilere göre ineklerin yeminin en az yüzde 70'i çiftliğin kendisinden geliyor; silaj kullanımına izin verilmiyor. Süt, peynirhaneye günde iki kez ulaştırılıyor ve süt sağımdan sonra en fazla 18 saat içerisinde işleniyor.
Üstelik üretim sürecinde her şeyin bir standardı var. Süt bakır kazanlarda işleniyor, teleme belirli bir sıcaklığa kadar ısıtılıyor ve peynir yaklaşık 20 saat presleniyor. Daha sonra tuzlu su banyosundan geçiyor ve olgunlaştırma süreci başlıyor. Gruyère AOP'nin tüketilebilmesi için en az 5 ay olgunlaştırılması gerekiyor; bazı peynirler 18 hatta 24 aya kadar bekletilebiliyor.
İşte burada benim dikkatimi çeken nokta şu: "En iyi peynir" tartışması aslında gastronomiden biraz daha fazlası. İçinde tarım, coğrafya, mikrobiyoloji, gıda teknolojisi, ekonomi ve kültürel miras birlikte bulunuyor.
İsviçre Her Yıl Birinci mi? Hayır
Bu noktada tek bir yarışma sonucuna bakıp "İsviçre dünyanın tartışmasız peynir ülkesidir" demek yanıltıcı olur.
World Cheese Awards'ın geçmiş şampiyonlarına bakıldığında tablo oldukça renkli. 2024-25 döneminin şampiyonu Portekiz'den Queijo de Ovelha Amanteigado oldu. 2023-24'te Norveç'ten Nidelven Blå, 2021-22'de İspanya'dan Olavidia, 2019-20'de ABD'den Rogue River Blue, 2018-19'da yine Norveç'ten Fanaost dünya şampiyonu seçildi. İsviçre ise 2022-23'te Gruyère AOP surchoix ile de şampiyonluk kazanmıştı.
Bu liste bence tartışmanın en önemli bölümünü oluşturuyor.
Çünkü dünya çapında başarılı peynir üretimi yalnızca Fransa, İtalya ve İsviçre üçgeninden ibaret değil. Portekiz, Norveç, İspanya, İngiltere, ABD, Japonya ve Slovakya gibi ülkeler de aynı uluslararası platformda üst sıralara çıkabiliyor.
Örneğin 2023 yılında Norveç'in Nidelven Blå peyniri 4.502 peynir arasından dünya şampiyonu oldu. Peynir, Trondheim yakınlarında Gangstad ailesinin çiftliğinde üretiliyor ve 6-9 ay arasında olgunlaştırılıyor.
Bu, "peynir konusunda kuzey ülkelerinden bir şey çıkmaz" şeklindeki eski varsayımların artık gerçek dünyadaki sonuçlarla uyuşmadığını gösteren güzel bir örnek.
Fransa mı, İsviçre mi, İtalya mı?
Fransa söz konusu olduğunda Camembert, Comté, Roquefort, Brie ve Ossau-Iraty gibi çok farklı karakterlere sahip peynirlerden bahsediyoruz. İtalya'da Parmigiano Reggiano, Gorgonzola, Pecorino Romano ve Taleggio gibi peynirler var. İspanya'da Manchego gibi dünyaca bilinen örnekler bulunuyor.